Vlamingen groeien op met ondertiteling: anderstalige films en series worden bij ons zelden gedubd, dus lezen de meeste kijkers elke dag mee. Ook doven en slechthorenden, gezinnen met twee talen en wie ’s avonds laat nog een match volgt terwijl de kinderen slapen, kunnen er niet zonder. Bundel je live tv, sport, films en series in één abonnement, dan wil je die tekst op elk toestel moeiteloos aan- en uitzetten. Bij IPTV spelen er wel meerdere factoren mee voor de ondertitels ook echt in beeld komen.
Eerst moet de zender ze maken, daarna moet de stream ze tot in je app brengen, en ten slotte moet de app ze kunnen tonen. Ontbreekt één van die schakels, dan blijft de optie grijs. Hieronder lees je waar ondertitels vandaan komen, hoe je ze op elk toestel aanzet, hoe je de taal kiest, hoe je de letters beter leesbaar maakt en wat je doet als ze er niet zijn. Kijk je vooral Vlaamse programma’s? Op onze pagina met Vlaamse zenders staan VRT 1, Canvas, Ketnet, VTM, Play4 en andere netjes gerangschikt, met tv-gids erbij.
Welke vormen van ondertiteling zijn er?
Niet alle ondertitels zijn gelijk. Waar ze vandaan komen, bepaalt wat je er zelf mee kunt doen:
- Uitgezonden door de zender: op klassieke lineaire tv sturen heel wat zenders hun ondertitels mee als aparte laag, soms nog via teletekst. Ze verschijnen pas wanneer je ze zelf inschakelt.
- Meegeleverd in de film of reeks: bij on demand kan een video één of meerdere ondertitelsporen bevatten, elk in een andere taal.
- Apart bestand: bepaalde spelers laden een extern bestand, doorgaans in SRT-formaat, dat je er zelf bij voegt.
- Ingebrand: de tekst maakt deel uit van het beeld, zoals bij sommige films in originele versie of wanneer een Vlaamse zender iemand met een sterk dialect ondertitelt. Uitschakelen of vergroten is dan onmogelijk.
Alleen ondertitels die je zelf aan en uit kunt zetten, kun je ook naar je hand zetten. Benieuwd naar de geschiedenis en de techniek van elk type? Het Wikipedia-artikel over ondertiteling gaat er uitgebreid op in.
Waarom zie je geen ondertitels bij IPTV?
Dit is de vraag die we veruit het vaakst krijgen, en in de meeste gevallen heb je niets verkeerd gedaan. Bij live tv moet de ondertitellaag een hele technische weg afleggen voor ze in je app aankomt. De manier waarop de stream onderweg verwerkt wordt, bepaalt of die laag bewaard blijft, wegvalt of toekomt in een vorm die je speler niet begrijpt. Dit zijn de gebruikelijke oorzaken:
- de stream die jij ontvangt, heeft simpelweg geen ondertitellaag;
- de laag is er wel, maar in een formaat dat je speler niet ondersteunt, zoals teletekst of beeldjes;
- het programma zelf heeft geen ondertitels, en dat kan per uitzending wisselen, ook op dezelfde zender;
- de film on demand werd enkel met audio aangeleverd, zonder tekstspoor.
Het belangrijkste om te onthouden: ondertitels hangen af van de combinatie van zender, programma en app. Weegt dat voor jou zwaar door? Probeer ons volledige IPTV-abonnement dan uit op je eigen toestel en met de zenders die je echt bekijkt; bij je eerste aankoop krijg je 30 dagen geld-terug-garantie.
Ondertitels inschakelen terwijl je kijkt
Waar je de optie vindt, verschilt van app tot app en van toestel tot toestel, en menu’s krijgen regelmatig een nieuw uiterlijk. De werkwijze is gelukkig bijna overal gelijk:
- Zet de zender of de film op.
- Roep de afspeelopties op; naargelang je afstandsbediening via de middelste toets, de menutoets of door omlaag te vegen.
- Zoek een icoon met een tekstballon, de letters “CC” of het woord “Ondertiteling”.
- Selecteer het gewenste spoor. Zie je er twee in dezelfde taal, dan is er doorgaans één bedoeld voor doven en slechthorenden.
- Nog steeds geen tekst? Test eerst een ander spoor of een ander programma voor je aan een defect denkt.
Bepaalde spelers onthouden je keuze niet wanneer je zapt, zodat je na elke zenderwissel opnieuw moet beginnen. Kies daarom een voorkeurstaal (verderop lees je hoe), dan hoef je niet de hele avond menu’s door te spitten.
Apple TV
Werkt een app met de standaard videospeler van tvOS, dan staan de ondertitelsporen tussen de bedieningsknoppen van die speler. Hoe de tekst eruitziet, stel je in via Toegankelijkheid in de tvOS-instellingen. Hoe je de Apple TV zelf instelt, lees je in onze gids over IPTV op Apple TV.
Fire TV en Android TV
Heel wat IPTV-apps hebben hun eigen ondertitelmenu. Je opent het met de toets met drie horizontale lijnen, of door de middelste toets even vast te houden. De algemene opmaak regel je in de toegankelijkheidsinstellingen van het systeem, al volgt niet elke app die. Waar de belangrijkste opties zitten, laten we zien in ons artikel over de Fire TV Stick.
Smart-tv
Begin steeds in het menu van de IPTV-app zelf. De ondertitelinstellingen van je tv zijn vooral gemaakt voor de ingebouwde bronnen van het toestel en werken vaak niet in apps die je later installeerde.
In welke taal wil je ondertitels?
Soms staat er in het menu geen taal, maar een code van drie letters: “dut” of “nld” staat voor Nederlands, “eng” voor Engels, “ger” of “deu” voor Duits en “fre” of “fra” voor Frans. Veel spelers laten je een voorkeurstaal kiezen die vanzelf aangaat zodra ze beschikbaar is. Veelgebruikte keuzes:
- Frans of Engels: een plezierige manier om je talenkennis op te frissen, bijvoorbeeld bij La Une, RTL-TVI of een Britse zender.
- Gewoon Nederlands: de makkelijkste optie, vooral bij Engelstalige reeksen en buitenlandse films in originele versie.
- Gedeeltelijke sporen: sommige sporen tonen enkel tekst bij anderstalige stukken in een gedubde film. Verschijnen er maar af en toe ondertitels, dan heb je vermoedelijk zo’n spoor aangeklikt.
Wil je een film in originele versie met Nederlandse ondertitels, dan stel je twee zaken in: het audiospoor op de originele taal en de ondertitels op Nederlands. Hoor je toch de nagesynchroniseerde versie? Kies dan een ander audiospoor, in hetzelfde menu of in het tabblad ernaast.
Woon je met je gezin over de grens, bijvoorbeeld aan de Costa Blanca of in Frankrijk, dan slaan ondertitels ook een brug tussen de taal van school en de taal van thuis. Meer tips voor tweetalige gezinnen staan in ons artikel over Belgische tv in het buitenland.
Goed leesbare ondertitels: grootte, kleur en contrast
Tekst die op je gsm prima te lezen is, wordt op een groot scherm op drie meter afstand piepklein. Laat de app of het systeem het toe, pas dan het volgende aan:
| Optie | Wat het doet | Ons advies |
|---|---|---|
| Kleur van de tekst | Geeft contrast met het beeld | Wit of geel werkt bijna altijd |
| Grootte van de letters | Comfortabel lezen vanuit de zetel | Moet je je ogen dichtknijpen? Kies een maat groter |
| Omlijning of schaduw | Laat de tekst loskomen van het beeld | Ideaal als je geen achtergrondvlak wilt |
| Achtergrondvlak | Leesbaarheid bij lichte beelden | Ga voor een donker, half transparant vlak |
| Plaats op het scherm | Laat scores en tekstbalken vrij | Niet elke speler heeft deze optie |
Probeer je instellingen eerst uit op een zeer licht beeld, zoals een veldrit in de sneeuw, en daarna op een nachtscène. Zonder achtergrond valt witte tekst weg tegen een witte ondergrond; een discreet achtergrondvlak verhelpt dat en valt in donkere scènes nauwelijks op. Kijk je met het hele gezin, richt je dan op wie de ondertitels het meest nodig heeft: een iets te grote letter stoort minder dan tekst die niemand kan ontcijferen.
Ondertitels voor doven en slechthorenden
Dit type ondertiteling toont meer dan enkel de gesproken tekst. Ook belangrijke geluiden en muziek worden beschreven, en je ziet wie aan het woord is als die persoon buiten beeld praat. Sommige zenders, onder meer in Frankrijk, maken die verschillen bovendien zichtbaar met kleuren.
In Vlaanderen voorziet de VRT een groot deel van haar programma’s van ondertitels voor doven en slechthorenden; op je televisie activeer je die via teletekstpagina 888. Ook in de speler van VRT MAX kun je bij veel programma’s ondertitels aanzetten, een snelle manier om te checken of een VRT-uitzending ondertiteld wordt.
Bij live uitzendingen ontstaat deze ondertiteling op het moment zelf, via snelschrift of door een ondertitelaar die de tekst inspreekt voor spraakherkenning. Loopt de tekst enkele seconden achter of glipt er al eens een tikfout door, dan is dat normaal en ligt het niet aan je toestel. Haal het ook niet door elkaar met audiodescriptie voor blinden en slechtzienden: dat is een extra geluidsspoor, dat je bij de audiosporen terugvindt en niet tussen de ondertitels.
Ondertitels die niet synchroon lopen of onleesbaar zijn?
Timingproblemen zie je vooral bij films en series, en zeker als je zelf een extern bestand toevoegt. Elk probleem heeft een eigen oorzaak:
- Vreemde tekens in plaats van é of ë: het bestand gebruikt een andere tekencodering; stel in de speler UTF-8 in als die mogelijkheid er is.
- Altijd even ver voor of achter: verschuif de timing in de speler, telkens met een paar tienden van een seconde.
- Spoor geselecteerd, maar geen tekst: je speler kan het formaat niet aan; probeer een ander spoor of een andere speler.
- Afwijking die tijdens de film toeneemt: het bestand hoort bij een andere versie met een andere beeldfrequentie; zoek een passend bestand in plaats van eindeloos bij te stellen.
Op je computer stel je met VLC de timing heel precies bij en open je een ondertitelbestand naast de video. Zo zie je waar het misgaat, nog voor je het op de televisie oplost.
Vragen die we vaak krijgen
Kan ik ondertitels in twee talen tegelijk tonen?
Doorgaans niet, want de meeste spelers geven maar één spoor tegelijk weer. Ben je een taal aan het leren, wissel dan per aflevering van spoor.
Waarom heeft een zender elders wel ondertitels en in mijn IPTV-app niet?
Dan is de ondertitellaag onderweg weggevallen of komt ze aan in een vorm die je speler niet kan lezen. Heb je een tweede speler, test die dan; lukt het ook daar niet, dan wordt de zender eenvoudigweg zonder ondertitels doorgestuurd.
Hoe raak ik ondertitels kwijt die telkens terugkomen?
Bij ingebrande tekst is dat jammer genoeg onmogelijk. Gaat het om een afzonderlijk spoor, kijk dan twee instellingen na: de voorkeurstaal in je speler en de optie om altijd ondertitels te tonen bij de toegankelijkheidsinstellingen van je toestel.
Vragen ondertitels extra bandbreedte?
Nauwelijks. Het gaat om tekst of kleine afbeeldingen, en dat valt in het niets naast de videostream. Aan de vloeiendheid van je beeld merk je er niets van.
Hoe weet ik welke zenders ondertitels hebben?
Het volledige aanbod staat in de zenderlijst. Zoek je favoriete zenders op en probeer ze bij verschillende programma’s, want of er ondertitels zijn, verschilt per uitzending. De tv-gids vermeldt het soms, maar zeker niet altijd; hoe je die pictogrammen leest, staat in ons artikel over de tv-gids (EPG).
Kort samengevat
Ondertitels juist instellen is geen hogere wiskunde: weet waar ze vandaan komen, vind het juiste menu in je speler, kies een voorkeurstaal en stem grootte en achtergrond af op de afstand tot je scherm. Niet alles ligt in jouw handen: welke ondertitels beschikbaar zijn, hangt af van zender en programma, en bij live tv hoort een kleine vertraging er gewoon bij. Met deze tips ben je voortaan niet elke avond tien minuten op zoek naar de juiste knop, of je nu live tv, sport, een film of een serie kijkt. Zo haal je alles uit België IPTV.
